Ticari işletmeler ve diğer işletmelerin devri Türk Borçlar Kanunu 202’inci maddede düzenlenmiştir.
Madde 202 – Bir malvarlığını veya bir işletmeyi aktif ve pasifleri ile birlikte devralan, bunu alacaklılara bildirdiği veya ticari işletmeler için Ticaret Sicili Gazetesinde, diğerleri için Türkiye genelinde dağıtımı yapılan gazetelerden birinde yayımlanacak ilanla duyurduğu tarihten başlayarak, onlara karşı malvarlığındaki veya işletmedeki borçlardan sorumlu olur.
Bununla birlikte, iki yıl süreyle önceki borçlu da devralanla birlikte müteselsil borçlu olarak sorumlu kalır. Bu süre, muaccel borçlar için, bildirme veya duyuru tarihinden; daha sonra muaccel olacak borçlar için ise, muacceliyet tarihinden işlemeye başlar.
Borçların bu yoldan üstlenilmesinin sonuçları, dış üstlenme sözleşmesinden doğan sonuçlarla özdeştir.
Bildirme veya ilanla duyurma yükümlülüğü devralan tarafından yerine getirilmedikçe, ikinci fıkrada öngörülen iki yıllık süre işlemeye başlamaz.
Türk Borçlar Kanunu md.202
Ticari işletmeler, aktif ve pasif malvarlığı unsurları bakımından bir bütün olarak ele alınır. Ticari işletmenin malvarlığı unsurlarının biri veya birkaçı ticari işletmeden ayrı olarak devredilebilir. Bu durumda işletmenin tamamının devri söz konusu olmaz. Buna karşılık olarak ticari işletmenin bağımsız unsurları değil de tamamının devri de mümkündür. Türk Ticaret Kanunu md. 11/3’e göre ticari işletme, içerdiği malvarlığı unsurlarının teker teker değil de tamamının da devredilebileceğini hükme bağlamıştır. İlgili kanun metnine göre bir ticari işletme bir bütün olarak devredilebilir ve başka hukuki işlemlere konu teşkil edebilir.
Aksi öngörülmemiş ise, işletme değeri, duran malvarlığı, ticaret ünvanı ile diğer fikri mülkiyet hakları, işletmeye sürekli olarak özgülenen mallar ve kiracılık hakkı devredilebilir. Taraflar devir sözleşmelerinde işletmeye ait bazı şeylerin devrinin önüne geçebilir. Ticaret Sicil Yönetmeliği 133/2’de devir sözleşmesinde bulunması gereken unsurların neler olduğunu ifade etmiştir. Ticari işletmenin devri yazılı şekil şartına tabidir. Aynı yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre devir kapsamı dışında bırakılacak her şeyin de devir sözleşmesinde yer alması gerekmektedir.
İşletmenin borçları açısından da şunu ifade etmek gerekir; Ticari işletmeyi devir edenin, devir işleminin tescil ve ilanından önceki borçlarından müteselsil sorumluluğu olduğu kabul edilir. Devir alanın da devir işleminden sonra yapacağı iş ve işlemlerden ortaya çıkan borçlarından, devredenin herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Türk Borçlar Kanunu md.202’de ön görülen işletme devrinden sonra, devredenin iki yıllık sorumluluğu taraflar için hak düşürücü süredir. Uyuşmazlık halinde hak düşürücü süre ileri sürülmedikçe, re’sen dikkate alınmaz.
