Kanun Metni
MADDE 148– Evlenme sırasında geçici bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olan eş, evlenmenin iptalini dava edebilir.
Madde Gerekçesi
Madde 148- Yürürlükteki Kanunun 115 inci maddesini karşılamaktadır.
Maddenin konu başlığı “B.Nisbî butlan” şeklinde korunmuş bunu takip eden birinci kenar başlık “1. Eşlerin dava hakkı” şeklinde değiştirilmiştir. Burada eşlerin dava hakkından birincisi olarak, maddenin kenar başlığında “1.Temyiz kudretinden mahrumiyet” ifadesi yerine “Ayırt etme gücünden geçici yoksunluk” ifadesi kullanılmıştır. Bu yolla bu maddenin temyiz kudretinden her yoksunluk hâlini kapsamadığı buraya sadece geçici yoksunluk hâllerinin girdiği ifade edilmek istenmiştir.
Maddede yanlış olarak kullanılan “fesih” sözcüğü yerine doğru olarak “iptal” sözcüğü kullanılmıştır, Zira fesih, geçerli olan bir hukukî ilişkinin sona erdirilmesi olduğu hâlde, iptal geçerli olmayan bir hukukî ilişkinin ortadan kaldırılmasını ifade eder ki, maddede söz konusu olan durum budur.
Kanun Yorumu
Evlenme, evlenmek isteyen kişilerin açık irade beyanları ile kurulacağı Türk Medeni Kanunu tarafınca ortaya konmuştur. Eşlerden herhangi birinin evlenme esnasında ayırt etme gücünden yoksun kalması (sarhoşluk, madde etkisi altında kalma, sağlık) evliliğin nispi butlanına karar verilebilmesi için yeterli bir sebep olarak sayılacaktır. Geçici olarak ayırt etme gücünden yoksun kalan eş dava hakkını kullandığında evlenme hukuk düzeni tarafından geçerli olmayan bir hukuki işlemin ortadan kaldırılması olarak sayılacaktır.
Yargı Kararları
Yargıtay Kararı – HGK., E. 2017/2712 K. 2020/988
Nisbi butlan ise; TMK’nın 148, 151 ve 153. maddelerde öngörülen sebeplerden biri ile evlenmenin sakat olması hâlini ifade eder. Bu sebepler; evlenme sırasında ayırt etme gücünden geçici yoksunluk, irade sakatlığı ve yasal temsilcinin izninin bulunmamasıdır. TMK’nın 156. maddesinde; “Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer,…” hükmüne yer verildiğinden, her iki hâlde de sakat olan evlenme, ancak hâkimin kararıyla sona erebilir. Burada hâkimin kararının ileriye etkili olacağı tartışmasızdır.
