Kanun Metni
MADDE 145- Aşağıdaki hâllerde evlenme mutlak butlanla batıldır:
1. Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması,
2. Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması,
3. Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması,
4. Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunması.
Madde Gerekçesi
Madde 145- Yürürlükteki Kanunun 112 nci maddesini karşılamaktadır.
Maddenin konu ve kenar başlıkları “A.Mutlak Butlan” “1.Sebepleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Maddenin (2) numaralı bendindeki “akıl hastalığı veya daimî bir sebep neticesi mümeyyiz” olmama hâli iki ayrı bent hâline getirilmiştir. Maddenin (2) numaralı bendinde “sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksunluk”; (4) numaralı bendinde ise “evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı” hâli kaleme alınmıştır. Bu yolla herhangi bîr akıl hastalığının değil, ancak “evlenmeye engel olacak derecedeki” akıl hastalığı evliliğin butlanı sebebi sayılmıştır.
KOMİSYONUN DEĞİŞİKLİK GEREKÇESİ
Tasarının 145 inci maddesinin (3) ve (4) numaralı bentlerinde, mutlak butlan sebeplerinin sıralanmasında konu bütünlüğünü sağlamak amacıyla sıralama değişikliği yapılmıştır.
Kanun Yorumu
Kanun koyucu evliliğin hukuk düzeninde hangi hallerde mutlak butlan ile batıl olacağını belirlemiştir. Kanun maddesinde sayılan 4 halden birinin gerçekleşmesi ile birlikte evlilik hukuk düzeni karşısında mutlak butlan ile batıl olacaktır.
Eşlerden birinin evlenme esnasında evli bulunması, yeni evliliği mutlak butlan ile batıl olarak saymıştır. Türk Hukuku, herkesin bir kişi ile evli olabilmesine izin vermiş olup, çok eşliliğe izin vermemiştir. Eski dönem Türk Hukuku’nda erkek eşe, birden fazla kadınla evlenme izni verilmekte ise de, modern hukuk sistemi yalnızca bir kişi ile evlenilebilmesine izin vermiştir.
Evlilik, evlenmek isteyen eşlerin açık irade beyanları ile geçerli olarak kurulmaktadır. Ayırt etme gücünden yoksun olan kişilerin irade beyanları hukuk düzeni açısından geçersizlik arz etmektedir. Bu nedenle evliliğin geçerliliği evlenmek isteyen her ikisinin de ayırt etme gücüne sahip olmasına bağlıdır.
Eşlerden her ikisinin, akıl sağlığının yerinde olması ve evlenmeye engel olacak hısımlığının bulunmamasını düzenleyen kanun koyucu, bunu kamu düzenini korumak için koymuştur.
Yargı Kararları
Yargıtay 2. H.H. E. 2019/8392 K. 2020/3
Dava, kadın tarafından açılan Türk Medeni Kanunu’nun 166/1. maddesine dayalı boşanma davası, karşı (birleşen) dava ise erkek tarafından açılan Türk Medeni Kanunu’nun 145. maddesine dayalı evliliğin mutlak butlanla iptali, olmadığı takdirde Türk Medeni Kanunu’nun 165. maddesine dayalı boşanma davası olup, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda kadın tarafından açılan boşanma davasının reddine, erkek tarafından açılan mutlak butlan davasının ise kabulü ile evliliğin mutlak butlan nedeniyle iptaline, tarafların ortak çocuğu Sabahattin’in velayetinin davalı-davacı babaya verilmesine karar verilmiştir.
Mutlak butlan sebebiyle evliliğin iptali davası, boşanma davası açısından bekletici sorun oluşturur. Mutlak butlan davasının sonucu beklenmeksizin, kadının açtığı boşanma davasının esasının incelenmesi doğru olmamıştır. O halde mahkemece yapılacak iş, mutlak butlan sebebiyle evliliğin iptali davasının sonucu beklenildikten ve boşanma davasının konusunun kalıp kalmadığının da mutlak butlan davasının sonucuna bağlı olduğu gözetildikten sonra, kadının boşanma davası hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermekten ibarettir. Bu yön nazara alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
Yargıtay 2. H.D. E. 2016/11671 K.2016/14222
Dava, Türk Medeni Kanununun 145. maddesine dayanan evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptali istemine ilişkindir. Davalılar tarafından … Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/410 sayılı dosyası ile nüfus kayıtlarındaki yanlışlığın düzeltilmesi için dava açıldığı anlaşılmaktadır. Tarafların evliliğine engel olacak derece hısım görülmelerine ilişkin nüfus kayıtlarının düzeltilmesi halinde evliliğin iptalini gerektirecek husus ortadan kalkmış olacağından dava konusuz kalacaktır. O halde, evlenmenin iptaline ilişkin davayı etkileyecek olan nüfus kaydının düzeltilmesi davasının sonucunun mahkemece beklenmesi için hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.
